شریعتی از نگاه اخوان یا اخوان در نگاه شریعتی

اُنس و اُلفت و دیدارهای من با همشهری مشهور و فقیدم ، مرحوم دکترعلی شریعتی ، چندان نبود. ﺁن قدیم‌ها که من جوان و در مشهد ساکن بودم ، ﺁن مر‌حوم هنوز نوجوان ده ، دوازده ساله‌ای بود که همراه پدرش استاد محمد تقی شریعتی و در کنار ایشان به جلسات انجمن״ نشر حقایق اسلامی״ ( یا چنین عنوانی ، درست عین عنوان را به خاطر ندارم ) میﺁمد و کنار صندلی پدر می‌ایستاد و در همان سال‌ها من پس از اتمام دوره‌ی شش ساله‌ی هنرستان ، نزد پدر مرحوم دکتر- یعنی استاد محمد تقی شریعتی – نهج‌البلاغه می‌خواندم . بعدها هم که من به تهران ﺁمدم و مرحوم دکتر، دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد را تمام کرده ، گویا از سفر فرنگ هم برگشته بود.( من هم در طی این مدت گرفتار کار و زندگی و زن و بچه و شعر و تدریس در دبستان و بعد دبیرستان و از اینجا به ﺁنجا پرت شدن و زندان و کار در مطبوعات و انتشار چند کتاب ارغنون ، زمستان ، ﺁخر شاهنامه و ... بودم )

دیدارهای من با او و یک دوست مشترک چندانی نبود که یاد و خاطره‌ی قابل ذکری جز چند تایی از احوال و روحیات ״خاص״ نه ״عام״ او که از ﺁن‌ها در می گذرم ، در من باقی باشد. ولی گذشته از این‌ها می دانستم که او، چه هنگامی که در دانشکده ادبیات مشهد درس می خواند و چه بعد‌ها به بسیاری از سروده‌های من علاقه داشته ، ﺁن‌ها را اینجا و ﺁنجا نقل و روایت می کرده است. مخصوصن از قدیم ترین شعر‌هایم به اسلوب نو ( مثلن زمستان و چاووشی و غیره ، که یکی از اساتید فاضل و شاعر، بل افضل و اشعر فعلی در دانشگاه تهران که بسیار مشهور هم هست ... چرا نامش را نگویم ، دوست فاضل شاعر شفیعی کدکنی که گویا از همدوره‌های مرحوم دکتر شریعتی در دانشکده ادبیات مشهد و با او دوست و دمخور بود که دیر زیاد می گفت : وقتی زمستان و چاووشی و ﺁواز کرک در تهران منتشر شده ، به مشهد هم رسیده بود مرحوم دکتر شریعتی اول بار در محیط محافظه کار دانشکده ادبیات مشهد مثلن چاووشی را به درستی و خوبی و رسایی تمام از بر برای ما روایت کرد مکررن و چند جا و چند بار توضیح و توجیه می کرد چند و چون اسلوب و معنی و لفظ و غیره را ) و بعد‌ها مرحوم دکتر، بحث در شعر نو اصیل را در محیط دانشگاهی به اتفاق همان دوست مشترکمان ، رواج و رسمیت دادند و حتا بحث در جهات مختلف ، اسالیب نو، خاصه نیمایی را موضوع بعضی رسالات تحصیلی دانشجویان و موضوع سخنرانی ها کرده بودند که خبرش و گاه نسخه هایی از بعضی از ﺁن رسالات و سخنرانی‌ها و بحث و نقد‌ها را برای من به تهران هم می‌فرستاد. این را هم بگویم که یکی از استادان مرحوم دکتر شریعتی - یعنی مرحوم استاد سید احمد خراسانی – استاد منطق و عربی و دستور زبان دکتر که اعجوبه ای رند بود و بر روحیه‌ی ﺁزاد اندیشی و منطق روحی و معنوی دکتر تاثیر بسیار گذاشته بود و بین استاد و شاگرد ، نهایت وفاق و همدلی و دوست داری برقرار بود و مرحوم استاد خراسانی که در تهران ، من و ﺁن دوست مشترک ، مکرر در مکرر چه در خانه‌ی ﺁن دوست و چه در خانه‌ی من می دیدیم ، یکی از موضوعات سخن ما ذکر خیر مرحوم دکتر شریعتی و احوال و روحیات خاص وعام او بود و باری از این‌ها و بعضی دیدارهای گذشته.

 

 

مرحوم دکتر شریعتی در بعضی از کتاب هایش ، منجمله نامه‌ها و کویر و غیره ، چند جا به شعری یا کلامی از من اشاره یا استناد گونه کرده است ، یا نامی برده که من خود ندیده بودم ولی وقتی در دانشگاه تربیت معلم درسی داشتم در خصوص شعر و نثر بعد از مشروطیت ، یک دختر خانم از معتقدان مرحوم دکتر شریعتی ، گفت چرا از نثر و کارهای دکتر شریعتی درس نمی دهید و بحثی نمی کنید؟ که گفتم هنوز نوبت به ایشان نرسیده ، ما تازه به ﺁل‌احمد و خانم سیمین دانشور و هم نسلان ایشان رسیده‌ایم. بعد عده‌ای از دانشجویان با ﺁن خانم همصدا شده ، خواهان ﺁن بودند که من درباره‌ی کتاب‌های مرحوم دکتر شریعتی ، درس و بحثی داشته باشم که من جواب دادم : این کار گذشته از نوبت ، یک اشکال عمده‌ی دیگر هم دارد و ﺁن این است که ﺁدم درباره‌ی موضوع و مطلبی می تواند درس بدهد که خود قبلن ﺁن را خوانده و ﺁموخته باشد و من از ﺁثار دکتر شریعتی جز یک کتاب که در نقد ادبی ، از عربی و فرانسه ترجمه کرده است ، دیگر چیزی نخوانده ام ! ( ﺁن وقت‌ها ) که البته دانشجویان تعجب کردند، چون دکتر در ﺁن زمان بسیار مشهور بود و مخصوصن میان جوانان دانشجو و غیردانشجو، از بازاری و معلم و دبیر گرفته تا دانش‌ﺁموز و غیره و غیره ، شهرت و محبوبیت کم نظیر و معتقدان پروپا قرص بسیارداشت. تعجب ایشان بجا بود ولی من هم حق داشتم ، خب نخوانده بودم که درسش بدهم . باری بعد ازﺁن روز، ﺁن دخترخانم دانشجو، کتاب مشهور״ کویر״ او را خرید و به من ارمغان داد و گفت در این کتاب و چند کتاب دیگر، مرحوم دکتر از شما هم یاد کرده و نام برده ، که من کویر را تصفح و تورقی کردم در همان سر کلاس و بعد در خانه خواندمش و ﺁن را انشاییاتی با شور و احساس و نزدیک به بعضی شطح‌های عرفانی قدیم و نوشته‌ای احساساتی ، انشایی ، رجایی ، امری ، خطابی و گاه مناجات گونه و شعرهای منثور و حدیث نفس‌هایی موثر و گیرا و در واقع شطح مانندهایی ، منتها با کلامی امروزین یافتم .  

 

برگرفته از هفته نامه ״ نامه ״ سال اول ، شماره دوم – 19 اردیبهشت 1378

البته عنوان این مطلب در هفته نامه مذکور، نامه‌ی اخوان ثالث درباره‌ی کویر شریعتی بوده است .

/ 92 نظر / 16 بازدید
نمایش نظرات قبلی
مسعود رضائی خليق

سلام لطفا بیوگرافی مختصری از خود را مرقوم نموده و از طریق پست الکترونیک ارسال فرمایید

محسن رضوی

درود !‌از شما توقع نداشتم . خيلی از واژه ی من استفاده کرده ايد بی تعارف ! ما حتما نبايد هميشه از هم تعريف کنيم ...

انجمن مجازی ايران (نقد ادبی )

با سلام . هفتمین جلسه ی انجمن مجازی (ویژه ی نقد شعر ) از تاریخ دوشنبه 5 آذر 1386 الی دوشنبه ۱۹ آذر 86 در حال برگزاری است . به این وسیله از شما دعوت به عمل می آید .

محسن رضوی

پيام زير را برای اخوان نوشتم اگر از آن دنيا بخواند ....

الناز معتمدی

لخت لختم و تنهای تنها...يعنی اول تنها شدم و بعد لخت. آينه هم تنهايي و لختی ام را تاييد کرد..... آخه دعوتی نيست. هر وقت دوست داشتی بيا. همين الان يا فردا يا...بعد از مدتها هذيان گويي و کلنجار با خودم و بعد از بازنويسی و شرکت در جلسه نقد و... بالاخره داستانی زاده آبان 1386 به نام " نهصد و سی دقيقه تا البرز" را در وبلاگ گذاشتم. خواستيد بخوانيد و باز اگر خواستيد نظر دهيد. نمی گويم الزاما نقد. من نظر مخاطب را می خواهم . - يک نکته لازم: متن اين پيام را عينا برای همه دوستانم ارسال کردم.آخه يکبار از اين سوراخ گزيده شده بودم. - نکته دوم: آنها که گله دارند چرا من سر نزدم به پست های قبل مراجعه کنند تا شرح مشکلات اخیر را بدانند. از همه معذرت. نخواستید نیایید تا این به آن در.

هنگامه

جسارتا من خیلی عجله دارم که بدونم....شما هم چنین مطلبی رو دارین .....لطفا به من کمک کنید و سریع خبر بدین .. این شماره منه 09163530539 من مدام میل هم چک میکنم ....منتظرم

هنگامه

عالی...میشه به من کمک کنید.من می خوام بدونم شما کتاب زن دکتر شریعتی را خواندید؟ من می خوام بدونم این کتاب چاپ میشه ؟ می خوام بدونم آخرین سال چاپ و انتشارات این کتاب مال چه زمانی هست؟ جسارتا من خیلی عجله دارم که بدونم....شما هم چنین مطلبی رو دارین .....لطفا به من کمک کنید و سریع خبر بدین .. این شماره منه 09163530539 من مدام میل هم چک میکنم ....منتظرم

محمد

سلام امارانت با حقيقت ان انگشتان اشاره اپ شد منتظر نقد و نظر سازنده شما هستم موفق باشید